ایران او د هرمز تنګی په بیجینګ کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د چین ولسمشر شي جینپینګ ترمنځ د خبرو د لومړۍ ورځې مهم موضوعات وو.
سپینه ماڼۍ وایي دواړو مشرانو موافقه کړې چې د هرمز تنګي ستراتیژیک سمندري مسیر باید د نړیوالې انرژۍ د ازاد جریان لپاره خلاص پاتې شي.
دواړو لوریو همداراز موافقه کړې چې ایران باید هېڅکله اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي، په داسې حال کې چې واشنګټن له بیجینګ څخه غواړي د تهران پر وړاندې لا فعال رول ولوبوي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو، چې د چین په سفر کې له ولسمشر ټرمپ سره ملګری دی، وویل چې د ایران موضوع د ټرمپ او شي په لیدنه کې مستقیمه مطرح شوه، ځکه دا موضوع لا هم د واشنګټن لپاره ډېره مهمه ګڼل کېږي.
سپینې ماڼۍ وروسته په یوه خبرپاڼه کې وویل چې ولسمشر ټرمپ او ولسمشر شي موافقه کړې چې د هرمز تنګی باید د نړیوالو انرژۍ سرچینو د ازاد جریان لپاره خلاص پاتې شي. «ولسمشر شي همداراز د هرمز تنګي له پوځي کولو او د دې تنګي د کارولو په بدل کې د هر ډول فیس اخیستو سره د چین مخالفت څرګند کړ.»
دواړو مشرانو په خپلو خبرو کې همداراز موافقه وکړه چې ایران باید هېڅکله اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.
دا موضوع په داسې حال کې مطرح کېږي چې په سیمه کې کړکېچ زیات شوی او د نړیوالو نفتو د لېږد د ګډوډېدو اندېښنې هم زیاتې شوې دي. چین لا هم د ایران د نفتو له سترو پېرودونکو څخه دی، او دا موضوع بیجینګ ته د ایران او سیمهییز ثبات په بحثونو کې احتمالي نفوذ ورکوي.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې ولسمشر شي جین پینګ له امریکا څخه د نفتو د لا ډېرو پېرودلو لېوالتیا هم ښودلې، څو د انرژۍ د وارداتو لپاره د هرمز تنګي پر مسیر د چین اتکا راکمه شي. روبیو وایي واشنګټن او بیجینګ د هرمز تنګي د پرانیستي پاتې کېدو په موضوع کې ورته دریځ لري.
روبیو بیجینګ ته د سفر پر مهال له فاکس نیوز سره په مرکه کې له چین وغوښتل چې د ایران پر وړاندې لا قوي اقدامات وکړي. هغه وویل: «چین به د روانې اوونۍ په وروستیو کې په ملګرو ملتونو کې دا فرصت ولري چې ایران وغندي، کله چې د هرمز تنګي په اړه د ایران د اقداماتو د غندلو پرېکړهلیک مطرح کېږي.»
روبیو همداراز هیله څرګنده کړه چې ولسمشر ټرمپ به ولسمشر شي جین پینګ وهڅوي څو د ایران پر وړاندې د فشار په زیاتولو کې، د هغه په وینا، «لا فعال رول» ولوبوي.
بل لور ته، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي، چې د بریکس د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې د ګډون لپاره نوي ډیلي ته تللی، له غړو هېوادونو وغوښتل چې د ایران پر ضد اقدامات وغندي.
عباس عراقچي وویل: «ایران د بریکس له غړو هېوادونو او د نړیوالې ټولنې له ټولو مسؤلو غړو غواړي چې د امریکا او اسراییل له خوا د نړیوالو قوانینو سرغړونې، په ګډون پر ایران د هغوی ناقانونه تېری، په ښکاره توګه وغندي.»
دا موضوع وروسته له هغې لا ډېره جدي شوې چې د هرمز تنګي ته نږدې پر بېړیو د بریدونو راپورونه خپاره شول او اندېښنې زیاتې شوې چې ایران ښایي د سمندري لارو کنټرول نور هم سخت کړي. رویټرز راپور ورکړی چې د اوبو دې لارې ته نږدې پر بېړیو نوي بریدونه د اوږدې سیمهییزې جګړې او نړیوالو انرژۍ بازارونو ته د خطر اندېښنې یو ځل بیا راژوندۍ کړې دي.
په داسې حال کې چې په بیجینګ کې د ټرمپ او شي غونډه دوام لري، شنونکي وایي د ایران او هرمز تنګي اړوند پرمختګونه اوس د نړیوالې انرژۍ د امنیت، سیمهییز ثبات او د سترو قدرتونو د ډیپلوماسۍ د بحثونو مهم محور ګرځېدلي دي.