د انوېډیا شرکت د مدیره پلاوي غړو د هغو راپورونو په اړه خپلواکه څېړنه پیل کړې چې ادعا کوي د دغه شرکت مشر جنسن هوانګ د بهرنیو استخباراتو له خوا په نښه شوی.
شرکت د یکشنبې په ورځ د دې څېړنې خبر ورکړ. دا په داسې حال کې ده چې هوانګ په همدې ورځ خپلو کارکوونکو ته په یوه پیغام کې له خپلې مېرمنې سره د بېوفایۍ (خیانت) اعتراف کړی و.
انوېډیا چې په ۱۹۹۳ کال کې د جنسن هوانګ له خوا جوړه شوې او مرکزي دفتر یې د امریکا د کلیفورنیا ایالت په سانتا کلارا ښار کې دی، د مصنوعي ځیرکتیا لپاره د پرمختللو چپونو په برخه کې د نړۍ مخکښ شرکت دی. د دغه شرکت د بازار ارزښت شاوخوا ۴.۵ ټریلیون ډالرو ته رسېږي.
د انوېډیا د ونډو بیه د دوشنبې په ورځ د بازار د پرانیستل کېدو پر مهال پنځه سلنه راټیټه شوه.
د مدیره پلاوي دغه اعلان وروسته له هغې وشو چې تېره میاشت رسنیو د جنسن هوانګ او الیس هوانګ په نوم د یوې سوداګرې ترمنځ د اړیکو په اړه راپورونه خپاره کړل. امریکايي چارواکو الیس هوانګ د چین له استخباراتو سره تړلې کس بللې ده. که څه هم دواړه یو تخلص لري، خو خپلوان نه دي.
د مدیره پلاوي څېړنه پر څه متمرکزه ده؟
د انوېډیا مدیره پلاوي د یکشنبې په ورځ په یوې اعلامیې کې وویل چې د هغو وروستیو رسنیزو راپورونو په رڼا کې یې خپلواکه څېړنه پیل کړې چې ادعا کوي د شرکت بنسټګر او اجرائیوي مشر جنسن هوانګ د یوه بهرني استخباراتي فعالیت هدف ګرځېدلی دی.
د مدیره پلاوي د خپلواکو غړو یوه ډله به دا څېړنه د بهرنیو حقوقي سلاکارانو په مرسته پر مخ وړي. په اعلامیه کې د الیس هوانګ نوم نه دی یاد شوی.
په اعلامیې کې راغلي: «که څه هم مدیره پلاوی داسې دلیل نه لري چې وښيي ملي امنیت یا د انوېډیا پټ معلومات له خطر سره مخ شوي، خو څېړنه به ټول موجود معلومات وڅېړي.»
مدیره پلاوي پر جنسن هوانګ خپل باور څرګند کړی او ویلي یې دي چې هغه له څېړنې سره د همکارۍ ژمنه کړې ده.
الیس هوانګ څوک ده؟
د نیویارک ټایمز ورځپاڼې تېره میاشت لومړی راپور ورکړ چې د امریکا استخباراتي ادارې په دې اړه معلومات ترلاسه کړي چې جنسن هوانګ له الیس هوانګ سره نږدې اړیکې لرلې او هغې به په مستقیم ډول چین ته معلومات لېږدول.
الیس هوانګ په چین کې د ټلوېزیون پخوانۍ خبریاله وه او وروسته یې په سنګاپور کې د مېګاسپیډ په نوم د معلوماتو د مرکزونو په یوه شرکت کې د لوړپوړې اجرائیوي چارواکې په توګه دنده ترسره کړې ده.
د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، یاد شرکت په تېرو دوو کلونو کې د انوېډیا د چپونو په پېرلو له ۴.۸ میلیاردو ډالرو ډېر لګښت کړی دی.
هغه امریکايي رسنۍ چې د دې څېړنې په اړه راپورونه تعقیبوي، نه دي توانېدلې په خپلواکه توګه معلومه کړي چې الیس هوانګ اوس چېرته ده او ایا لا هم په مېګاسپیډ شرکت کې کار کوي که نه. دغه شرکت د دوشنبې تر ورځې د رسنیو غوښتنو ته سمدستي ځواب نه و ورکړی.
جنسن هوانګ څه ویلي دي؟
جنسن هوانګ چې ۶۳ کلن دی، د یکشنبې په ورځ خپلو کارکوونکو ته په یوه پیغام کې لیکلي: «ما له خپلې مېرمنې سره بېوفایي کړې ده. زما کړنو هغې او زموږ ماشومانو ته زیان رسولی دی. د هغه څه لپاره چې ما کړي، هېڅ پلمه نشته. زه یې له کبله ډېره بښنه غواړم.»
هغه په دغه پیغام کې د الیس هوانګ نوم نه دی اخیستی.
هوانګ د اکتوبر په وروستیو کې له بلومبرګ خبري اژانس سره په مرکه کې له الیس هوانګ سره خپلې معاملې «په بشپړه توګه عادي او غیرمعمولي نه» بللې وې او هغه یې له مېګاسپیډ شرکت سره تړلې وې.
د انوېډیا ویاند جان ریزو د یکشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل: «جنسن ژمن دی چې د انوېډیا د اجرائیوي مشر په توګه خپلې دندې ته له کوم خنډ پرته دوام ورکړي.»
د ملي امنیت اندېښنې څه دي او له چپونو سره یې څه تړاو دی؟
امریکا په ۲۰۲۲ کال کې چین ته د مصنوعي ځیرکتیا لپاره د پرمختللو او پیاوړو چپونو پر صادراتو محدودیتونه ولګول.
امریکايي چارواکي دا شکونه څېړي چې مېګاسپیډ شرکت ښايي له چین سره د دغو محدودو چپونو په ترلاسه کولو کې مرسته کړې وي.
د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، د امریکا استخباراتي ادارې شک درلود چې جنسن هوانګ او الیس هوانګ هغه مهال له یو بل سره عاشقانه اړیکې لرلې چې هوانګ له ولسمشر ډونالډ ټرمپ څخه چین او د نړۍ نورو بازارونو ته د انوېډیا د چپونو د صادراتو د اجازې غوښتنه کوله.
د راپور له مخې، د الیس هوانګ تر څارنې لاندې د هغې او جنسن هوانګ اړیکې څرګندې شوې. د امریکا د عدلیې وزارت سږ کال د سوداګرۍ وزارت پر ځای د دې موضوع د څېړنې مسوولیت واخیست. د سوداګرۍ وزارت د ۲۰۲۴ کال په وروستیو کې د مېګاسپیډ شرکت په اړه څېړنې پیل کړې وې.
ټرمپ وروسته انوېډیا ته اجازه ورکړه چې چین ته د H200 په نوم لږ پیاوړی چپ صادر کړي، په دې شرط چې د امریکا حکومت د دغو پلورونو ۲۵ سلنه عواید ترلاسه کړي.
چین ته د دې چپونو واردات تر اوسه محدود پاتې شوي، ځکه بېجینګ هڅه کوي د نیمههادي چپونو په برخه کې خپل کورنی صنعت پیاوړی کړي.
والسټریټ ژورنال راپور ورکړی چې انوېډیا اوس د مصنوعي ځیرکتیا د هغو ماډلونو له مخکښو جوړوونکو څخه ده چې د دوی د سرچینې وزنونه خلاص وي او کاروونکي یې د خپلو اړتیاوو له مخې بدلولای شي.
د راپور له مخې، دغه شرکت د مصنوعي ځیرکتیا د حساسو سیاستونو په اړه د ټرمپ له ادارې سره منظمې اړیکې لري.
ورځپاڼې هوانګ داسې یو مشر بللی چې د نړۍ د دوو سترو اقتصادي قدرتونو، امریکا او چین، ترمنځ د اړیکو په ساتلو کې هڅه کوي او د چین تخنیکي وړتیاوې یې هم ستایلې دي.
واشنګټن څه غبرګون ښودلی دی؟
د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو، استخباراتو او د چین اړوندو کمېټو جمهوري غوښتونکو مشرانو، براین ماسټ، ریک کرافورډ او جان مولینار، د نومبر په ۱۸مه له جنسن هوانګ سره د غیرعلني غونډې غوښتنه کړې ده.
دغو وکیلانو د نومبر په څلورمه نېټه په یوه لیک کې ویلي: «دا ډېره مهمه ده چې کانګرس معلومه کړي چې د امریکا ملي امنیت تر کومې کچې له خطر سره مخ شوی دی.»
ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل چې له هوانګ سره یې په دې اړه خبرې نه دي کړې.
کله چې له ټرمپ څخه وپوښتل شول چې ایا باید د ترلاسه شویو استخباراتي معلوماتو په اړه یې غبرګون ښودلی وای، هغه وویل: «نه، زما په فکر نه. زه هغه یو باعزته سړی ګڼم. فکر کوم ښايي د دې کار لپاره کوم دلیل ولري. باید د هغه خبرې واورېدل شي.»
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د یکشنبې په ورځ پاریس ته د G7 غونډې لپاره تر روانېدو مخکې خبریالانو ته وویل چې نه غواړي په هغه موضوع تبصره وکړي چې د ده په وینا، د یوه شرکت کورنۍ موضوع ده.
چین څه ویلي دي؟
د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند ګوو جیاکون د دوشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل چې د جاسوسۍ ادعاوې بېبنسټه دي او د چین پر ضد د بدنامولو هڅه ده.
په واشنګټن کې د چین سفارت هم ورته غبرګون ښودلی دی. د دغه سفارت ویاند لیو چانګ دا ادعاوې «بېبنسټه تورونه او سپکاوی» بللي دي.
راتلونکی پړاو څه دی؟
په راتلونکو څو ورځو کې به څرګنده شي چې دا لانجه تر کومه حده رسېږي.
پانګوال به لومړی د نومبر په ۱۷مه د انوېډیا د عوایدو راپور ته پام وکړي. یوه ورځ وروسته به له هوانګ سره د امریکا د استازو جرګې د جمهوري غوښتونکو له خوا غوښتل شوې غیرعلني غونډه ترسره شي.
تر اوسه روښانه نه ده چې هوانګ به په دې غونډه کې ګډون وکړي که نه. د هغه ځواب به وښيي چې د مدیره پلاوي د څېړنې په ترڅ کې له کانګرس سره تر کومه حده همکارۍ ته چمتو دی.
د هوانګ لپاره ښايي د مدیره پلاوي د څېړنې پایلې تر ټولو مهمې وي، په ځانګړې توګه دا چې ایا کوم معلومات بېجینګ ته رسېدلي او دی د ادعا شوي استخباراتي فعالیت په اړه څه پوهېده.
تر اوسه د جنسن هوانګ یا الیس هوانګ پر ضد د کومو جنايي تورونو د لګولو راپور نه دی ورکړل شوی.
د انوېډیا مدیره پلاوي ویلي چې د اړتیا په صورت کې به د څېړنې په اړه نور معلومات هم خپاره کړي.
فورم \ دبحث خونه