د ګډو ګټو خپلواک هيوادونه: افغانستان مرکزي اسیا ته 'جدي ګواښ' پېښولای شي

  • د ګډو ګټوخپلواکو هېوادونو سازمان، چې د پخواني شوروي اتحاد د جمهوریتونو څخه جوړ شوی دی، خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې اوسنی سیاسي، اقتصادي او بې ثباته وضعیت کولی شي په منځ مهال کې د مرکزي اسیا د سرحدي امنیت لپاره "جدي ګواښ" راپیښ کړي.
  • د دغو هېوادونو د پوله ساتو ادارو د مشرانو په غونډه کې، چې د چهارشنبې په ورځ (د اپریل په ۸مه) د تاجکستان په ګلستان ښار کې جوړه شوه، د پولې آخوا د بې ثباتۍ او جرمونو پورې اړوند اندیښنو په وړاندې د سرحدي امنیت د پیاوړتیا لپاره د عملي اقداماتو په اړه بحث وشو.
  • ګډونوالو په یوه بیان کې وویل: "په دې عمومي موافقه وشوه چې په افغانستان کې اقتصادي وضعیت او پوځي-سیاسي بې ثباتي به په منځ مهال کې د مرکزي آسیا په سرحدي امنیت باندې ناوړه اغیزه ولري."
  • په دې غونډه کې د روسیې، تاجکستان، ازبکستان، قزاقستان، قرغزستان او بیلاروس استازو ګډون کړی و.
  • مخکې له دې، د ګډ امنیت تړون سازمان (CSTO)، چې د ګډو ګټو خپلواک هیوادونه پکې شامل دي، د ترهګرۍ، وسلو او مخدره توکو د قاچاق په اړه د اندیښنواو د افغانستان سره د سرحدي امنیت د پیاوړتیا په اړتیا باندې هم ټینګار کړی و.
  • که څه هم د مرکزي اسیا هیوادونه او روسیه له طالبانو سره اړیکې لري، دوی تل د ترهګرۍ او له افغانستان څخه شمالي ګاونډیو ته د وسلو او مخدره توکو د قاچاق د ګواښ په اړه اندیښنه څرګنده کړې ده.
  • طالبانو تر اوسه د ګډو ګټو خپلواکو هېوادونو د اندېښنو په اړه څه نه دي ویلي، خو تر دې مخکې د دې ډلې ویاند ذبیح الله مجاهد ادعا کړې وه چې د افغانستان خاوره اوس له "خپل سرو" ډلو څخه پاکه ده او دی هېواد "د سیمې او نړۍ هېوادونو ته يې هیڅ ګواښ نه دی متوجه کړی."
  • د ګډو ګټو خپلواکو هېوادونو مخکې د تاجکستان د هغه وړاندیز ملاتړ کړی و چې د افغانستان شاوخوا امنیتي کمربند جوړ کړي ترڅو له هغه هېواد څخه سیمې ته د ترهګرۍ د خپریدو مخه ونیسي.
  • د ګډو ګټو خپلواکو هېوادونو سازمان (‏CIS) په ۱۹۹۱ کال کې د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته جوړشو.