په هند کې د بریکس د مشرانو لیدنه

د بریکس د غړو هېوادونو مشران د شنبې په ورځ د هند په پلازمېنه نوي ډیلي کې سره راټولیږي او احتمال شته چې متحده ایالات به د دې سرمشریزې بهیر له نږدې وڅاري.

هند چې د دې غونډې کوربه توب کوي، د اړیکو د توازن ساتنې په هڅه کې دی؛ هند غواړي له مهمو لویدیځو شریکانو او د بریکس له نورو غړو هېوادونو سره خپلې اړیکې وساتي.

د بریکس په هغه سرمشریزه کې چې د هند، چین، روسیې، سویلي افریقا او برازیل په ګډون د سپتمبر په ۱۲مه او ۱۳مه په نوي ډیلي کې ترسره کیږي، تمه ده چې د "بریکس پې" په نوم د تادیاتو یو سیسټم پیل شي، د دې ډلې د مشرانو په وینا، یاد سیسټم به د محلي اسعارو د نړیوالو تادیاتو بهیر اسانه کړي او سوداګرۍ او پانګونې ته به وده ورکړي.

خو په دې تړون کې د تادیاتو د هغه سیسټم د ګوښه کولو یا له پامه غورځولو هر ډول پلانونه چې پر امریکايي ډالر ولاړ دي، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له سختو نیوکو سره مخ شوي دي.

ولسمشر ټرمپ خپله دویمه دوره کې د کار له پیل سره سم خبرداری ورکړ چې که د بریکس هېوادونه کوم ګډ اسعارو رامنځته کړي او یا د ډالر د ځای ناستي په توګه د کوم بدیل ملاتړ وکړي، نو دی به پر هغوی ۱۰۰ سلنه تعرفې ولګوي.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بیسنټ هم د "ډالر د تلپاتې واکمنۍ" د ساتلو په برخه کې د امریکا د ادارې پر موخې ټینګار کړی دی.

ځینې کارپوهان د بریکس هیوادونو دا نوی اقدام د متحده ایالاتو د ډالر پر بنسټ د راکړې ورکړې او د "سوایفټ تادیاتي سیسټم د دورو د یوې هڅې په توګه ګوري؛ هغه سیسټم چې د G10 پرمختللو هیوادونو (چې متحده ایالات هم پکې شامل دي) لخوا اداره کیږي.

په هند کې شنونکي وړاندیز کوي چې نوی ډیلی کولی شي دا تادیاتي سیسټم نه یوازې د یو بدیل، بلکې د یوې داسې باوري او کم لګښته خدمت په توګه وړاندې کړي چې د "ګلوبل ساوت" (Global South) یا د نړۍ د مخ پر ودې هیوادونو له اړتیاوو سره سمون لري.

په کارنیګي انډیا څېړنیز مرکز کې شنونکې، وریندا سهای، د امریکا غږ ته وویل: "داسې اضافي لګښتونه شته چې دا اقتصادونه یې باید پر غاړه واخلي لکه د پروسس فیسونه او د راکړې ورکړې لګښتونه. له همدې امله، د دوی لپاره د تادیاتو د سیسټمونو نښلول له خپلو ملي اسعارو سره، یوه اقتصادي لومړیتوب دی."

«بریکس پې» کولای شي د دغه بلاک د غړو هېوادونو ترمنځ د چټکو آنلاین تادیاتو د سیسټمونو په نښلولو سره فعالیت وکړي.

که څه هم د ملي ډیجیټل اسعارو په کارولو سره د تادیاتو د تصفیې په اړه خبرې اترې روانې دي، خو کارپوهان وايي چې د دې سیسټم له لوري د نړیوالې سوداګرۍ د اصلي اسعارو په توګه د امریکايي ډالر د ځای پر ځای کېدو احتمال کم دی.

خو هند ښايي له دې ننګونې سره مخ شي چې هغه انګېرنه رد کړي چې ګواکې دغه هېواد د امریکايي ډالر د تسلط د کمزوري کولو په برخه کې مرسته کوي. په ورته وخت کې، د هند او امریکا ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ په خبرو اترو کې ډېر لږ پرمختګ شوی دی، چې د راپورونو له مخې، لامل یې د تعرفو پر نرخونو اختلاف دی.

هند هم له روسیې سره د خپلو نږدې او مخ پر زیاتېدونکو سوداګریزو اړیکو او د روسیې د تېلو د پېرودلو له امله تر فشار لاندې دی. په داسې حال کې چې د هند لومړی وزیر نریندرا مودي په نوي ډیلي کې د یوې سرمشریزې په ترڅ کې د روسیې، چین او ایران له مشرانو سره ګوري، شنونکي وايي چې ښايي له دې انګېرنې څخه تېرېدل ستونزمن وي چې ګواکې "بریکس" په یوه لویدیځ ضد بلاک بدلېږي.

د بریکس غړي هیوادونه د نړۍ د نفوس له نیمایي څخه ډیر او د نړیوال اقتصادي تولید له دریمې برخې څخه ډیر جوړوي.

ځینې شنونکي وړاندیز کوي چې نوی ډیلی غواړي خپل تمرکز د نړیوال سویل لپاره مهم مسلو باندې وساتي، لکه د اقلیم بدلون سره مبارزه، د بشري مرستو پرمختګ، او مالي سرچینو او ډیجیټل زیربناوو ته مساوي لاسرسی ډاډمن کول.

هندوستان، چې د بریکس سرمشریزې کوربه دی، هیله لري چې د بلاک اوسني بحثونه به د مخ پر ودې اقتصادونو لپاره د پلیټ فارم په توګه د هغې رول باندې متمرکز وي؛ په هرصورت، تمه کیږي چې خبرې اترې به د اوکراین په جګړه او د هرمز تنګي د بیا پرانستلو هڅو باندې هم بحث وکړي.