د اتو جګړو حل کول، د پراخو تعرفو لګول، د مخدره توکو د کارټلونو پر وړاندې د بې رحمه پوځي عملیاتو رهبري کول، او د نړیوالو مرستو اصلاح کول د امریکا د متحدو ایالتونو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ لپاره یو بوخت کال ګرځولی و ځکه چې د هغه ادارې د هیواد بهرنۍ پالیسي د "امریکا لومړۍ" لومړیتوبونو په اساس جوړه کړې ده.
ټرمپ د دسمبر په ۱۷مه د خپل د کال د پای په وینا کې د بهرنۍ پالیسۍ مهمې لاسته راوړنې په مختصره توګه داسې په ګوته کړې: "ما د امریکا ځواک ورغوو ، په لسو میاشتو کې مې اته جګړې حل کړې، د ایران اټومي ګواښ مې له منځه یوړ، په غزه کې مې جګړه پای ته ورسوله، په ۳۰۰۰ کلونو کې د لومړي ځل لپاره منځني ختیځ ته سوله راغله، او یرغمل شوي کسان؛ مړه او ژوندي خوشې شول."
د ټرمپ د تر ټولو د پام وړ هڅه د غزې د سولې د پلان پراخیدل و، چې بالاخره د اسراییل او د حماس د ترهګرې ډلې ترمنځ د دوه کلنې جګړې په جریان کې د اکتوبر میاشتې د اوربند تړون ته لاره هواره کړه.
د تړون لومړی پړاو د اکتوبر په لسمه نیټه د اسراییل او حماس لخوا د سمدستي او نامعلوم اوربند سره پیل شو.
پدې پړاو کې حماس باید ټول هغه یرغمل شوي کسان خوشې کړي وای چې د ۲۰۲۳ کال پر اسراییلو د برید څخه مخکې او په جریان کې یې نیولي وو چې جګړه یې پیل کړه او هغه کسان چې لاهم د اوربند په پیل کې ساتل کیدل.
حماس د یوه کس د مړي پرته څخه ټول ۴۸ یرغمل اسراییل ته وسپارل.
اسراییلو غزې ته د نورو مرستو اجازه ورکړه، ۲۰۰۰ هغه فلسطیني بندیان یې خوشې کړل چې د امنیتي جرمونو په تور یې نیولي وو، او د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په بدل کې یې د سلګونو وژل شویو فلسطینیانو مړي یې بیرته ورکړل.
د پلان دوهم پړاو، چې په جوړېدو یې لا هم کار کیږي، د سولې د کمیسیون جوړول شامل دي چې د غزې د جګړې وروسته بیارغونه مدیریت کړي، د نړیوال ثبات یو ځواک جوړ کړي چې د غزې په نیمایي برخه کې چې لاهم د حماس تر کنټرول لاندې ده ځای پر ځای شي او دا ډله بې وسلې کړي، او یو فلسطیني ټیکنوکراتیک حکومت رامنځته شي چې د ځایی خلکو لپاره ورځني عامه خدمات اداره کړي.
ولسمشر ټرمپ د غزې د سولې له پلان څخه مخکې، د اګست په اتمه نیټه د اذربایجان او ارمنستان ترمنځ، چې د اوږدې مودې سیالان وو، او د ډسمبر په څلورمه نیټه د کانګو د دیموکراتیک جمهوریت او د روانډا ترمنځ د سولې تړونونه لاسلیک کړل.
د دې هیوادونو ترمنځ شخړې د څه باندې دریو لسیزو څخه روانې وې.
د اذربایجان او ارمنستان د سولې تړون، چې د اذربایجان ولسمشر الهام علییف او د ارمنستان د صدراعظم نیکول پاشینیان لخوا لاسلیک شو، دواړه خواوو پکې ژمنه کړې چې په دایمي ډول ټولې تربګنۍ ودروي، سوداګرۍ، سفر او ډیپلوماټیکې اړیکې ورغوي، او د یو بل حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته درناوی وکړي.
په دې کې هغه تړون هم شامل دی چې متحدو ایالتونو ته د ارمنستان په خاوره کې د یوې غرنۍ سیمې له لارې د مهم ټرانزیټ د لارې د پراختیا ځانګړی حق ورکوي چې د اذربایجان دوه برخې سره جلا کوي.
د واشنګټن په تړونونو کې چې د کانګو د دیموکراتیک جمهوریت د ولسمشر فیلیکس تشیسیکیدي او د هغه د روانډا سیال پاول کاګامي لخوا لاسلیک شول، "دایمي اوربند، د غیر دولتي ځواکونو بې وسلې کول، خپلو کورونو ته د کډوالو بیرته ورستنیدو اسانتیاوې او د هغو کسانو سره عدالت او حساب کول چې ناقانونه جرمونه یې کړي دي" شامل دي.
د امریکا ولسمشر چې په واشنګټن کې د ټرمپ-کینیډي مرکز کې د تړون لاسلیک نظارت کاو، اعلان وکړ چې متحدو ایالتونو له دواړو خواوو سره دوه اړخیز تړونونه هم لاسلیک کړي دي چې "مهم منرالونو ته د لاسرسي لپاره نوي فرصتونه برابروي او ټولو ته اقتصادي ګټې رسوي."
سربېره پردې، ټرمپ د اسراییلو او ایران ترمنځ شخړو؛ د اټومي قدرتونو هند او پاکستان ترمنځ؛ او د تایلینډ او کمبوډیا ترمنځ، او همدارنګه د نورو شخړو په حل کولو کې منځګړیتوب وکړ.
اوس د اوکراین پر وړاندې د روسیې د تعرضي جګړې حل پاتې دی، هغه جګړه چې ټرمپ یې تر اوسه حل نه دی موندلی، او هغه ویلي و چې فکر کوي چې حل به یې "تر ټولو اسانه" وي.
ټرمپ د دسمبر په ۱۵مه د سپینې ماڼۍ د مډال د ورکړې په مراسمو کې وویل چې د اوکراین او روسیې ترمنځ موافقه "نږدې" شوې ده ځکه چې د هغه ځانګړي استازي سټیف ویټکاف، د هغه د زوم جیریډ کوشنر سره یوځای، د مسکو او کیف له استازو سره د سولې لپاره د متحدو ایالتونو لخوا د چمتو شوي ۲۰ ماده ایز چوکاټ په اړه خبرې اترې پرمخ وړي.
ټرمپ د اګست په ۱۵مه په الاسکا کې د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره د یوې نادرې لیدنې وروسته د اوکراین او روسیې ترمنځ د منځګړیتوب هڅه پیل کړه. دواړو مشرانو خپلې خبرې اترې "رغنده" وبللې.
ټرمپ وویل چې هغه د شخړې پای ته رسولو ته ژمن دی، چې د هغه په وینا په میاشت کې له ۲۵۰۰۰ څخه تر ۲۷۰۰۰ پورې خلک - چې اکثره یې سرتیري وو - وژني، او پوتین ویلي چې هغه غواړي دا د "پراخ تړون" له لارې حل کړي.
د الاسکا له سرمشریزې وروسته، ټرمپ اروپايي او د ناټو نورو متحدینو، او همدارنګه د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي ته ټیلیفونونه وکړل، او هغوی ته یې د اګست په ۱۸مه په واشنګټن کې یوې سرمشریزې ته بلنه ورکړه.
ټرمپ په سرمشریزه کې وویل چې شخړه د اوکراین او روسیې ترمنځ د سولې د موافقې له لارې پای ته رسیدلی شي. خو د دواړو متخاصمو هیوادونو د مشرانو او ټرمپ ترمنځ وړاندیز شوې درې اړخیزه سرمشریزه لا تر اوسه عملي شوې نه ده.
د ټرمپ د تعرفو وضع کول
د ټرمپ د بهرنۍ پالیسۍ یوه لویه برخه په لسګونو هیوادونو باندې د "متقابلو تعرفو" پراخول دي، ځکه چې د هغه ادارې هڅه کړې چې نړیوال تجارت بدل کړي او په متحدو ایالتونو کې دندې او تولیدات زیات کړي.
متحدو ایالتونو د دې پالیسۍ له مخې، د اروپايي ټولنې د ۲۷ غړو او لسګونو نورو هېوادونو او سیمو څخه په وارداتو باندې له ۱۰ څخه تر ۴۱ سلنې پورې تعرفې وضع کړې.
حکومت په جلا توګه، د اروپایي اتحادیې، بریتانیا، سویلي کوریا، جاپان او آسټرالیا په شمول د لویو صنعتي اقتصادونو او نورو هیوادونو سره چې متحده ایالتونه ورسره لږ سوداګریز کسر لري سوداګریز تړونونه لاسلیک کړل.
د دې تړونونو په اساس، دغو اقتصادونو متحدو ایالتونو ته د دوی په صادراتو باندې د ۱۰ څخه تر ۱۵ سلنې پورې د متحدو ایالتونو تعرفې ومنلې.
ټرمپ وویل چې هغه حتی د کمبوډیا او تایلینډ او پاکستان او هند ترمنځ د شخړو په شمول د وسله والو شخړو د حل لپاره تعرفې کارولي دي او متحدو ایالتونو ته د جګړې په ښکیلو خواوو د صادراتو په اړه د تعرفو لګولو ګواښ کړی دی که دوی اوربند ته غاړه کینږدي.
ټرمپ د کال په پای کې په خپله وینا کې وویل چې هغه په متحدو ایالتونو کې د ۱۸ ټریلیون ډالرو پانګوونې "پدې معنی ده چې ډیرې دندې، ډیر معاشونه، ډیرې ودې، ډیرې فابریکې او ډیر ملي امنیت" ریکارډ جوړ کړی دی.
ټرمپ وویل"اکثره بریالیتوب د تعرفو له لارې راغلی دی - زما د خوښې کلمه، تعرفې - چې د لسیزو راهیسې د نورو هیوادونو لخوا زموږ په وړاندې په بریالیتوب سره کارول شوي، خو نور نه."
"شرکتونه پوهیږي چې که دوی په امریکا کې تولید وکړي، نو تعرفې نشته، او له همدې امله دوی په بې ساري شمیر کې بیرته متحدو ایالتونو ته راځي. دوی په هغه کچه فابریکې او تاسیسات جوړوي چې موږ یې د مصنوعي ځیرکتیا او موټرو لپاره نه دي لیدلي. موږ هغه څه کوو چې هیڅوک یې حتی ممکن نه ګڼي، حتی له لرې څخه هم ممکن نه دي. په ریښتیا سره، هیڅکله داسې څه نه دي شوي."
د امریکا د سوداګرۍ وزیر هاورډ لوټنیک د دسمبر په ۲۳مه راپور ورکړ چې د امریکا اقتصاد په درېیمه ربع کې د تیرې ربعې په پرتله ۴.۳ سلنه وده کړې، هغه وویل دا پرمختګ د تعرفو له برکته دی.
بهرنۍ مرستې
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د دسمبر په ۱۹مه وویل: "زموږ د بهرني سیاست بنسټیز اصل باید د متحدو ایالتونو ملي ګټې وي."
دا بیان هغه موضوع په ګوته کوي چې واک ته د ټرمپ له رسیدو راهېسې د متحدو ایالتونو د بهرني سیاست اصلي تمرکز دی.
روبیو په یوه خبري کنفرانس کې وویل: "لومړی باید ملي ګټې تعریف شي او بیا پلي شي."
روبیو وویل"موږ دا په دې ډول تعریفوو: موږ د هغو بهرنیو پالیسیو ملاتړ کوو چې امریکا خوندي یا پیاوړې یا ډیره سوکاله کوي - هیله ده چې ټول درې شیان وشي، یا لږترلږه د دې دریو څخه یو - او بیا باید ورته لومړیتوب ورکړ شي."
د دې تعریف یو مهم اصل د اګست په ۲۹مه نیټه هغه وخت تطبیق شو چې سپینې ماڼۍ د نړیوالو سازمانونو لپاره د متحدو ایالتونو د بهرنیو مرستو او تمویل نږدې ۵ میلیارد ډالرو د لغوه کولو اعلان وکړ، چې سپینې ماڼۍ وویل د ټرمپ د "امریکا لومړۍ لومړیتوبونه" څخه سرغړونه کوي.
د ټرمپ د ادارې چارواکو وویل چې د متحدو ایالتونو د نړیوالې پراختیایي ادارې (USAID) د مالیه ورکوونکو پیسې د هغو پروژو تمویل لپاره کارولې چې "د امریکایی ارزښتونو سره په ټکر کې وې او د USAID تر ټولو بدو او بیځایه کارونو استازیتوب کاوه."
حکومت د دې پرځای د سپتمبر په ۱۸مه یوه نوې ستراتیژي اعلان کړه، چې د "امریکا لومړۍ نړیواله روغتیا ستراتیژي" په نوم یادیږي، ترڅو هغو بهرنیو هیوادونو ته روغتیایي حمایت برابر کړي چې د متحدو ایالتونو مرستې ترلاسه کوي.
د ټرمپ حکومت وویل چې نوې تګلاره به دوه اړخیزو تړونونو ته لومړیتوب ورکړي چې متحده ایالتونه به خوندي، پیاوړي او ډیر سوکاله کړي، او د پخواني سیسټم ضایعات او بې کفایتي به پای ته ورسوي.
د دسمبر په ۲۲مه او ۲۳مه، متحدو ایالتونو د ۱۳ افریقایي هیوادونو سره دوه اړخیز تړونونه اعلان کړل چې پخوا د دې مرستې ترلاسه کونکي وو.
په دې تړونونو کې په دغو هیوادونو کې د متحدو ایالتونو ۹.۴ میلیارد ډالر مستقیمه پانګونه شامل دي. دا پانګونه به د ترلاسه کونکو هیوادونو لخوا د نږدې شپږ میلیارد ډالرو ګډې پانګونې سره سمون ولري.
د راتلونکي کال لپاره، د متحدو ایالتونو د ملي امنیت ستراتیژي چې د دسمبر په څلورمه خپره شوه، د دې حکومت د بهرني سیاست اصلي ګټې په ګوته کوي، چې پکې لویدیځه نیمه کره شامله ده چې "په مناسب ډول باثباته او په کافي اندازه ښه اداره شوې وي ترڅو متحدو ایالتونو ته د لویې کچې کډوالۍ مخه ونیسي او کم یې کړي."
دا ستراتیژي همدارنګه هڅه کوي چې د لویدیځې نیمه کرې حکومتونه د متحدو ایالتونو سره د مخدره توکو د قاچاق وړونکو ترهګرو، کارټلونو او نورو نړیوالو جنایي سازمانونو په وړاندې کار وکړي.
په ستراتیژۍ کې ویل شوي چې دا حکومت به هغه څه "ارزوي او پلي کړي" چې دا د مونرو نظریې "ټرمپ نتیجه" بولي، یوه پالیسي چې لویدیځه نیمه کره به "د بهرني دښمن د یرغل یا د مهمو شتمنیو له ملکیت څخه پاکه کړي."
په ستراتیژۍ کې راغلي: "موږ هڅه کوو چې هغه روان زیان ودرو او بیرته یې وګرځوو چې بهرني لوبغاړي یې د امریکا اقتصاد ته رسوي، په داسې حال کې چې د هند-ارام سمندر سیمه آزاده او پرانیستې ساتي، په ټولو مهمو سمندري لارو کې د تګ راتګ آزادي ساتي، او خوندي او باوري اکمالاتي زنځیرونه او مهمو موادو ته لاسرسی ساتي."
"موږ غواړو د اروپا د آزادۍ او امنیت په ساتلو کې د خپلو متحدینو ملاتړ وکړو، په داسې حال کې چې په ځان باور اروپایي مدنیت او غربي هویت بیرته را ژوندی کړو."
د ستراتیژۍ نورې مهمې برخې په منځني ختیځ، د هغې د تیلو او ګازو رسولو، او هغه خنډونو باندې د یو مخالف ځواک د تسلط څخه مخنیوی دی چې د دوی له لارو څخه تیریږي پداسې حال کې چې د "اوږد مهالو جنګونو" څخه مخنیوی کوي، او ډاډ ترلاسه کول چې د متحدو ایالتونو ټیکنالوژي او د امریکا معیارونه - په ځانګړي توګه په مصنوعي ځیرکتیا، بایوټیک، او کوانټم کمپیوټر کې - نړۍ مخ په وړاندې وړي.
فورم \ دبحث خونه