د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنېټ بروکسل ته د طالبانو د استازو احتمالي بلنه د افغانستان د خلکو، په ځانګړې توګه د افغان ښځو، سپکاوی بللی دی.
بنېټ دغه څرګندونې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د لوی کمېشنر ولکر ترک د وروستیو خبرو په ملاتړ کړې دي. ولکر ترک د اروپايي ټولنې د هغو نویو مقرراتو په اړه اندېښنه ښودلې چې د کډوالو او پناه غوښتونکو د چټک اخراج زمینه برابروي.
بنېټ ویلي:
"زه د ولکر ترک د دې څرګندونو ملاتړ کوم چې د اروپايي ټولنې د هغو نویو مقرراتو په اړه یې خواشیني څرګنده کړې چې د کډوالو او پناه غوښتونکو د چټک ایستلو اجازه ورکوي. د بشري حقونو او د کډوالو د نړیوالو قوانینو درناوی خورا اړین دی. افغانان باید بېرته داسې ناامنه وضعیت ته ونه لېږل شي. په بروکسل کې له طالبانو سره غونډه کول به د افغانانو، په ځانګړې توګه د افغان ښځو، سپکاوی وي."
په همدې حال کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو لوی کمېشنر ولکر ترک ټینګار کړی چې د نړیوالو بشري حقونو او کډوالو د قوانینو له مخې هېڅوک باید داسې ځای ته ونه استول شي چې هلته د جدي بشري حقونو سرغړونو یا نه جبرانېدونکي زیان له خطر سره مخ وي.
ترک ویلي:
"د بشري حقونو نړیوال قانون او د کډوالو قانون ډېر واضح دي؛ هېڅوک باید داسې ځای ته ونه لېږل شي چې هلته د جدي بشري حقونو سرغړونو یا نه جبرانېدونکي زیان له خطر سره مخ وي. دا د نه جبري ستنولو بنسټیز اصل دی او باید په هر حالت کې درناوی ورته وشي."
منتقدین وايي چې له طالبانو سره د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه هر ډول رسمي تماس او خبرې به د طالبانو نړیوال مشروعیت پیاوړی کړي.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن هم د طالبانو د احتمالي بلنې مخالفت کړی او ویلي یې دي:
"اروپايي ټولنه باید طالبان د خبرو لپاره بروکسل ته ونه بولي. دا کار به هغه رژیم ته مشروعیت ورکړي چې په سیستماتیک ډول ښځې ځپي او زموږ اعتبار ته زیان رسوي."
دا نیوکې په داسې حال کې زیاتې شوې دي چې په هرات کې د وروستیو اعتراضونو ځپلو پراخ نړیوال غبرګونونه راپارولي دي او د طالبانو ضد لاریونونه د نړۍ ۲۹ ښارونو ته غځېدلي دي.
متحده ایالاتو هم په وار وار له طالبانو غوښتي چې د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه پای ته ورسوي او د افغانستان نړیوالو ژمنو ته درناوی وکړي.
په ملګرو ملتونو کې د متحده ایالاتو د ځانګړو سیاسي چارو بدیلې استازې جنیفر لوسیتا ویلي:
"طالبان باید د ترهګرۍ پر ضد خپلو ژمنو باندې عمل وکړي، د افغانستان نړیوالو تعهداتو ته درناوی وکړي، د یرغمل نیونې ډیپلوماسي پای ته ورسوي او د ښځو او نجونو پر وړاندې د بشري حقونو نه بښونکې سرغړونې ودروي."
په همدې حال کې، جرمني د افغان کډوالو د اخراج د پراخولو لپاره نوي ګامونه پورته کړي دي. د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویلي چې په راتلونکې کې ښایي هره میاشت تر درېیو پورې چارټر الوتنې افغانستان ته ترسره شي او انفرادي ایستل به د عادي سوداګریزو الوتنو له لارې هم دوام ومومي.
د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینټ ویلي:
"هغه کسان چې زموږ له ورکړل شوي خوندیتوب څخه ناوړه ګټه اخلي او دلته جدي جرمونه ترسره کوي، باید خپله راتلونکې په خپل اصلي هېواد کې ولټوي."
د جرمني دا پرېکړه د جرمني او طالبانو ترمنځ د اخراج د همغږۍ په اړه له تخنیکي خبرو وروسته شوې ده.
خو د بشري حقونو مدافعین خبرداری ورکوي چې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو هر ډول بهیر باید د نړیوالو بشري حقونو او د کډوالو د ساتنې له اصولو سره سم ترسره شي.