د متحدو ایالتونو له خوا د ایران د سمندري بندرونو د محاصرې له پیل راهیسې د ایران د تیلو په صادراتو کې کموالی راغلی او تهران د خپلو تولید شویو تیلو د ذخیره کولو لپاره د ځای له نشتوالي سره مخامخ شوی دی.
که له یوې خوا ایران ته د هرمز تنګي بیرته پرانیستلو لپاره د متحدو ایالتونو د جمهور رئیس ډونالډ ټرمپ مهلت ته یوازې یوه ورځ پاتې ده او بل خوا په ایران باندې د امریکا – اسرائیل ګډ پوځي عملیات روان دي خو بل پلو بیا د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیې ټیټې شوي او نړیوال مالي مارکیټونه لوړ شویدي.
د تېلو نړیوالې بیې د پنجشنبې په ورځ وروسته له هغې په چټکۍ لوړې شوې او د ونډو راکړه ورکړه راټېته شوه چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په شپه په خپله مهمه وینا کې وویل چې امریکا به په راتلونکو اونیو کې پر ایران "ډېرو سختو" ګوزارونو ته دوام ورکړي،
پداسې حال کې چې په ایران باندې د متحدو ایالنونو او اسرائیل ګډو نظامي عملیاتو شدت اخیستی، د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیې لوړې شوي او نړیوال سوداګریز مارکیټونه مخ په ټیټیدو دي.
د متحدو ایالتونو او ایران ترمنځ د غیر مستقیمو خبرو له بې پایلو هڅو وروسته د تیلو بیې بیا پورته شوې او نړیوال مالي مارکیتونه ولویدل.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام یا (دبلیو اف پي) د افغانستان د اوسني اقتصادي وضعیت په اړه رپوټ خپور کړی دی. په دې رپوټ کې افغانستان لا هم د ټیټې ودې سره مخ او د عامو وګړو اقتصادي وضعیت هم زیانمنونکی بلل شوی دی.
د جګړې یا د تیلو په نړیوال بازار کې د لویو ګډوډیو پر مهال، متحده ایالتونه د تیلو خپلې ستراتیژیکې زیرمې څخه کار اخلي تر څو د تیلو لاسرسی خوندي او د اقتصادي ستونزو اغېز کم کړي.
ټاکل شوې چې متحده ایالتونه به راتلونکې اونۍ د خپلو تېلو له سټراتيژیکو زېرمو څخه ۱۷۲ میلیون بیرل تیل وباسي، دا په داسې حال کې ده چې ایران په سیمې کې په کښتیو باندې خپل بریدونه زیات کړي او هڅه کوي نړیوال اقتصاد ته زیان ورسوي.
متحدو ایالتونو د چین، اروپايي ټولنې او جنوبي کوریا په ګډون د خپلو ۱۶ نړیوالو سوداګریزو شریکانو، په اړه پلټنې پیل کړې دي.
په ایران باندې د امریکا او اسرائیل ګډ برید په اوومه ورځ په ټوله نړۍ کې د تېلو بیې لوړې او د اسهامو بازارونو سقوط کړی دی.
د کابل ښار یو شمېر اوسېدونکي وايي د خوراکي توکو د پېرلو توان یې له لاسه ورکړی او له مسئولینو غواړي چې د روژې په میاشت کې لوړ نرخونه کنترول کړي.
نور پورته کول
